HAXHI SHEH
MUHAMED SHABAN EFENDI DOMNORI
(1868 -1934)

Kur isha mësues në lagjen Ndocej, shpesh shihja duke dalë nga një rrugëz pranë shkollës një burrë gjysëm të paralizuar. Ndonëse ecte me paterica, kishte një vështrim dinjitoz e krenar. Ky burrë, i lodhur nga sëmundja e nga jeta e vështirë ekonomike, nuk e lëshonte veten, por përkundrazi, nga mënyra si fliste apo si përshëndetej me të tjerët, tregonte një forcë të veçantë karakteri e të impononte respekt. Kjo ishte thjeshtë një përshtypje e jashtme. Vonë e kuptova arsyen.

Më thanë me një nderim te veçantë se ishte djali i Sheh Shaban Domnorit. Ai burrë i lodhur nga sëmundja përpiqej të përcillte një traditë të hershme të familj es së vet: besimin në Zotin e madhërueshëm, besim që i jepte forcë, që ia shtonte vullnetin për të përballuar hallet e jetës, sëmundjen e rëndë. Ai në një farë mënyre donte që të paktën me vështrimin e tij të përcillte gjithë atë nderim që banorët e lagjes, të Shkodrës dhe pse jo, dhe të mbarë Shqipërisë ruanin për babain e tij, teologun e mistikun e shquar, Haxhi Sheh Muhamet Shaban Domnorin.

Haxhi Sheh Muhamet Shaban Domnori ka lindur në lagjen Ajasëm të qytetit të Shkodrës në vitin 1868. Që në fwmijëri të hershme ndoqi mejtepin e lagjes e më pas kreu shkollën Ruzhdije, kreu medresenë e Qafws dhe vazhdoi studimet si autodidakt duke bërë një punë të madhe për lartësimin kulturor e shpirtëror. Familjarët kujtojnë se njëri nga hoxhët (mësues) që e mësonte djaloshin e ri, duke parë zellin e vullnetin e tij në punë pat thënë në një takim me babain: "Zoti ta ruajtë, ky fwmijë ka me ecë përpara, ky ma merr fjalën nga goja gjatë shpjegimit të Kur'anit".¹

Që i ri veshi petkun fetar dhe shërbeu si imam (prijës) në xhami të ndryshme e më vonë në xhaminë e Selvisë në Pazarin e Vjetër.

Shaban Efendiu ishte i dhënë mbas studimeve dhe meditimeve. Ai udhëhiqej nga porositë e Profetit a.s. se "Dijetarët shpirtnuer të Fesë me të vërtetë janë trashigimtarët e Profetëve, e profetët nuk lanë trashëgim, të holla e pare, por lanë trashëgim dituninë; pra, kush ka marrë dijen, ka marrë pjesën ma të mirë e ma të dobishme ".² E Sheh Shaban Domnori qe njëri nga ata prijës që iu përvesh me vullnet të pashoq e me bindje të thellë përvetësimit të diturisë të trashëguar nga Profetët e lartë, gjë që i shërbeu ngritjes e formimit shpirtëror të tij. Ky lartësim shpirtëror kaloi në tri shkallë: Pastrimi fizik, riformimi mendor dhe pastrimi e edukimi moral. Një trup i shëndoshë, i aftë për punë të mbara, një mendje e ndritur, e ushqyer me dituritë më të larta kanë nevojë e kusht të domosdoshëm një zemër të pastër, një formim moral të pastër. Bindjet e larta morale, zemra e ushqyer nga morali i lartë udhëheq e drejton mendjen e ndritur dhe të gjitha fuqitë fizike të njeriut drejt një veprimtarie në përputhje me mësimet e Kur'anit të madhërueshëm dhe traditën e shquar Profetike. I udhëhequr nga këto parime të larta, Shaban Efendiu që në rininë e vet u fut ne një luftë të pandërprerë me vetveten kundër veseve e pasioneve të ulta, që nxisin fuqitë trupore të qënies njerëzore, kundër epsheve që e shtyjnë qënien kundër arësyes dhe bindjeve morale. Kështu, shkallëshkallë ai u bë një shembull i përkryer i nje njeriu me zemër të pastër, larg interesave materiale, gjë që bëri të mundur të lulëzojë tek ai drita e virtytit e të hidhet me entusiazëm të zjarrtë në lartësimin e botës së vet shpirtërore. Kështu ai u pajis me forca shpirtërore të paepura për të përballuar vështirësitë ejetës. Në këtë shkallë diturie e lartësimi shpirti i tij u ndrlçua nga drita hyjnore dhe iu përkushtua me tërë qënien e shpirtin e tij adhurimit të të Madhit Zot. Të gjithë bashkëkohësit, miqtë që e kanë njohur kanë dalluar qartë se në zemrën e tij kishte një dashuri të zjarrtë për Zotin e mëshirshëm, dashuri pa masë e kufi, dashuri e pastër, e kulluar, e lartë, e shenjtë. E nuk është aspak rastësi që hirësia e Tij, Haxhi Vehbi Efendi Dibra në ceremoninë e varrimit, kur po i këndonte telkinen Shaban Efendi Domnorit, mes tjerash tha: "Ti që mbushë plot me shije shpirtnore e me njohuri hyjnore; ti që sod je bashkue plotësisht me atë kategori shenjtësh që quhen të afwrt (mukar-rebine) e me atë grup qi kanë Konviksion të vërtetë (ehli hak-ki jekin), me qenë se mbi ty ka shkrepë dielli i msheftësinave të jetës tranzitore (berzah)..."³

Në këtë mënyrë Shaban Efendiu, duke ngritur shkallët e diturisë, u bë një shembull i ndritur për besimtarët islamë, tek të cilët ndikoi fuqishëm në shërimin e sëmundjeve morale njerëzore, qëjanë shoqëruese të pashmangshme të njeriut.

Dijetarët shpirtërorë të fesë islame që s'i ndahen së vërtetës asnjëherë nuk kanë për të munguar.

Kjo është një nga mirësitë e panumurta që Zoti i madhërueshëm i ka dhuruar bashkësisë islame të Profetit a.s. Kjo vërtetohet edhe nga Hadithi në të cilin Profeti ynë i madh thotë: "Deri në ditën e Kijametit kurrë nuk kanw për të munguar një grup dijetarësh prej Ummetit twm, që kanë për të qenë përkrahësit e së verletës."⁴

Shaban Efendi Domnori, nisur nga qëllimi i lartë i fesë islame për lartësimin shpirtëror e përsosmërinë e njeriut, punoi tërë jetën për t'i pajisur njerëzit me sjellje fisnike, me cilësi morale të larta e me virtyte të bukura, luftoi për t'u pastruar zemrat e për të ndriçuar shpirtërat e besimtarëve. Kjo bëri që tek ai besimtarët të kërkonin mbështetje, të kërkonin lidhje shpirtërore. Natyrisht, në këto kushte Shaban Efendiu e ndiente veten gjithnjë në kërkim, gjithnjë në rrugën e përpjekjeve për t'iu afruar dritës Hyjnore, dashurisë së amshueme, diturisë për Zotin e Madhërueshëm.

Miku dhe pasuesi i tij, Hasan Tahsini shkruan: "Kjo dëshirë e zjarrtë i dha zemër e vullnet me u nisë për një rrugë të gjatë, por të bekueme, për të kryer detyrën e naltë të HAXHIT e për të vizitue vendet e shenjta islame, tokën e shenjtë të Qabes, ku ka lemë dhe asht rritë dhe ku ka krye misionin profetik i dashtuni i Zotit, Hazreti Muhammedi Alejhiselam, prej të cilit vjen çdo dritë e Zotit të AmshuEm, shkoi me vizitue e me i parashtrue bindjen e nderimin e vet të Madhit Resul të Allahut, Hazreti Muhammedit Alejhiselam, të Cilit i detyrohet qënja jonë".⁵

Sipas kujtimeve të familjarëve të Shaban Efendisë, tregohet se ai zotni ka shkuar në haxhillëk disa herë. Herën e parë shkoi për të kryer detyrën e vet. Në të dytën herë shkoi për dajën e tij. Në këtë kohë në vendet e shenjta u takua me shumë njerëz të ditur e shehlerë të nderuar dhe nën ndikimin e tyre solli në Shkodër dhe përhapi idetë e tarikatit "Halveti". Në një periudhë tjetër kohe shkoi përsëri në HAXH për hallën e vet dhe kësaj radhe u ndikua nga idetë e tarikatit "Nakshibendi". Përsëri, i nisur nga dëshira e zjarrtë për t'u thelluar në meditime e për të vizituar vendet e shenjta, shkoi për herë të katërt në HAXH "nuk kishte rehati, deri sa të çonte vullnetin e të Madhit Zot në vend". Gjatë kësaj vizite u takua me shehun që dëshironte, i cili e porositi që të vizitonte Qaben dhe të takoheshin të nesërmen. Për çudinë e të gjithëve Haxhi Shabani hipi shkallët e filloi të ligjëronte hytben. Ishte një rast i veçantë që të jepte vasë një i bardhë, (evropian) sepse gjithnjë ishin arabë. Shokët e vet u habitën edhe më shumë, kur e dëgjuan të mbante ligjëratën në gjuhën arabe. Së bashku me të në këtë moment ishin edhe dijetarët e nderuar shkodranë Haxhi Isuf Kelmendi dhe Haxhi Isuf Karakaçi.⁶ "Haxhi Sheh Shaban Domnori ka qenë sheh ndër disa sekte tjerë ... Kur ka shkue në Medine, ku pushon trupi i pastër i të dashmit të Zotit ka takue Shejhun e Tixhanisë, Sejjid Abdul Kadër Minhanxhine, të cilit iu asht dorzue dervish i thjeshtë e, aty për aty, edhe në këtë sekt asht bamë SHEH dhe, kur u këthye në Shqipni, filloi të përhapë këtë dritë të Madhnueshme".⁷

Studiuesi i njohur Hamdi Bushati në librin "Shkodra dhe motet", duke folur për teqet në Shkodër, mes tjerash shkruan edhe për Tixhanitë e për rolin që luajti në përhapjen e këtij Tarikati Sheh Shaban Efendiu. Ai mes tjerash shkruan: "Në vitin 1920 doli në skenë tarikati "Tixhani" i udhëhequr prej Haxhi Shaban Domnorit, një nga teologët e mistikët ma të njohtun në rrethin e hoxhallarëve të Shkodrës, ndoshta të gjithë Shqipnisë. Haxhi Shabani ka qenë dishepull i Haxhi Hasan Sheh Shamisë. Mund të themi se edhe Haxhi Shabani qe natyrë reformatore e tolerante brenda kufijve të fesë islame. Ai nuk qe fanatik, predikoi gjithnjë me kurajo e autoritet. Në popullin e Shkodrës Haxhi Shabani gëzoi një respekt të veçantë. Në fillim nisi të drejtojë tarikatin "Tixhani" në formë klandestine. Në atë kohë banonte në lagjen "Ajasëm", ku edhe formoi të parin kand (zavie) për muridet e rrethit të tij. Me kohë udhëzimet e tii patën një jehonë të madhe në shtresat e ndryshme të popullatës. Me ndihmat e anëtarëve të rrethit Haxhi Shabani bleu një shtëpi në lagjen "Ndocej". Këtu ai themeloi teqen e Tixhanive. Për derisa jetoi, aty vazhdoi e ushtroi lutjet e ceremonitë fetare të tarikatit të tij. Ai ishte gjithnjë i gatshëm për polemika fetare e për probleme shoqërore. Kishte aftësi të veçanta për të bindur bashkëbiseduesit, i bazuar brenda megjeve të filozofisë dhe të teologjisë islame, kundër atyre që e kritikonin".⁸

Haxhi Shabani pat shumë ndjekës të tarikatit Tixhani, falë autoritetit të tij si teolog i përsosur dhe dijetar kompetent e autoritar.

Ai u bë një kumtues i vërtetë i mësimeve të Kur'anit famëlartë. Ndër pasuesit e tij më të zellshëm mund të përmendim Haxhi Muhamet Bekteshin, Sheh Qazim Hoxhën, Sheh Xhemal Alibalin, Hasan Tahsinin, Shefqet Mukën e plot të tjerë dijetarë të shquar, hoxhallarë e intelektualë të nderuar.

Punën e nisur nga Haxhi Shaban Domnori e vazhdoi Haxhi Muhamet Bekteshi, kryesisht si myderriz dhe vaiz, që kishte një dhunti të rrallë oratorie. Ai ka përgatitur shumë breza hoxhallarësh, ndërsa Sheh Qazim Hoxha, përveç Shkodrës punoi për përhapjen e tarikatit "Tixhani" në Tiranë, Durrës, Shijak, Kavajë. Xhemal Alibali në fillim punoi për përhapjen e Tixhanizmit në Kosovë, Pejë e Prizren e më vonë në Shkodër, ku u emërua zyrtarisht Kryetar i të gjithë tixhanive të Shqipërisë.

Haxhi Sheh Muhamed Shaban Efendi Domnori pat miqësi të ngushtë edhe me dijetarë të tjerë islamë brenda e jashtë vendit. Kishte lidhje e miqësi e pat një korrespondencë me Hafiz Ali Korçën e me shehlerë të nderuar bektashinj të Beratit e të Vlorës.

Gjatë vizitave në Haxh ai u njoh me shumë dijetarë nga Persia, India e vende tjera, me të cilët pat një korrespondencë të gjerë. Me ta pati edhe shkëmbime literature. Zotëronte përveç turqishtes dhe arabishtes edhe persishten e gjuhën kineze, të cilat, siç dëshmojnë trashëgimtarët, i mësoi si autodidakt. Për fat të keq, e gjithë biblioteka shumë e pasur në gjuhë të huaja dhe dokumentacioni i shumtë e epistolari i tij u konfiskua plotësisht gjatë përndjekjes së diktaturës komuniste. Shpresojmë që studiuesit e tjerë në të arthmen do të arrijnë të zbulojnë diçka prej asaj që mund të ketë mbetur pa u asgjësuar nga zjarri dhe pakujdesia.

Për organizimin dhe përhapjen e tarikatit "Tixhani" Shaban Efendi Domnori u mbështet në përvojën e këtij tarikati të themeluar nga Sajjid Ahmed Tixhania. Studiuesi i mirënjohur i tarikatit Tixhani, Hasan Tahsini, duke folur për këtë personalitet të diturisë islame, mes të tjerash thotë: "Sejidi i jonë i naltë ishte model praktik i moralit Profetik. Jeta e djalërisë së tij ka qenë e pastër, e kullueme, e freskët, ashtu siç ka qenë rinija e Profetit të Madh Alejhiselam. Virtyti i tij i naltë shkëlqente dhe nepte dritë tue u çfaqë me këto cilësi të nalta: kishte trup të drejtë, shpirt të naltë, sjellje fisnike, bujari të pamasë; ishte i drejtë, i përvujtun, besnik, kishte vullnet të patuudun e kurajo civile. Zotëronte mendje të shëndoshë, arsye të
mprehtë e gjykim të kulluem; sillesh me njerëzi, me butësi e me respeki me këdo, ishte i buzëqeshun e gojë-ambël, kishte një pamje madhështore e impozante.

Me këto virtyte fisnike fitoi dashurinë e popullit të vet, i cili ndigjonte me vërejtje, me kënaqësi e me bindje të plotë predikimet e këshillat e zotnisë së tij, i luftoi zakonet e shpifuna e të papërshtatuna me bazat islame. Këto cilësi të shkëlqyeshme e bajnë të denjë me u quejtë "Ringjallësi i Fesë, Burri i kohës dhe i vetmi i shekullit".⁹

Nën shembullin e prijësit edhe Haxhi Shabani veproi e punoi me pasuesit e vet.

Përveç veprimtarisë publike si hoxhë dhe prijës i ditur, ai qe edhe një organizator i përkushtuar për themelimin dhe organizimin e tarikatit "Tixhani" në Shkodër dhe më gjerë. E kjo punë nuk kaloi pa pengesa e kundërshti. Këto kishin një bazë që vinte nga thellësitë e kohëve, kur ishin penguar e madje kishin luftuar të gjitha tarikatet e tjera në Shkodër e tradita e synizmit të medhhebit Hanefi ishte mibizotëruese. Çdo risi apo përpjekje për në rrugën e misticizmit apo tarikateve të tjera lidhej me njw traditw konservatore, qw nuk bwnte lwshime. Duhet tw ketw qenw autoriteti i padiskutueshwm dhe pwrkushtimi i thellw nw rrugwn e mwsimeve Kur'anore dhe tw hadithve tw Profetit a.s. qw e lejuan Sheh Shaban Domnorin qw jo vetwm tw vepronte, por edhe tw zgjeronte veprimtarinw e vet duke shtuar rrethin e pasuesve tw tij jo me besimtarw tw thjeshtw por edhe me personalitetet më të spikatura të fesë islame në Shkodër.

Theksojmë se ai ishte njëri nga hoxhallarët që predikonte me bindje të thellë dhe zbatonte në praktikë në mënyrë të përsosur shartet e imanit, shtyllat e sheriatit, moralin e lartë islam dhe këto i thellonte me një devotshmëri të pashoqe. Para këtij autoriteti thyheshin kundërshtitë dhe fashiteshin kritikat.

Shaban Efendi Domnori kërkonte nga të gjithë pasuesit e tarikatit "Tixhani" që të zbatonin me përpikmëri dhe pa asnjë neglizhencë të gjitha urdhërat (farzet) apo detyrimet e komunikuara në Kur'anin e madhërueshëm apo edhe në traditën profetike. Vetë ai, por edhe muridët (dervishët, pasuesit) e tij ishin shembullorë para të gjithë besimtarëve në faljen e namazeve, në agjërim, në ndarjen e zekatit e, kur ishte e mundur në kryerjen e haxhit.
Jo vetëm kaq, por Shaban Efendiu me pasuesit e vet zhvillonte rregullisht ziqrin e tarikatit "Tixhani" me të gjitha muridet e veta. Ai krijoi një zavijë, një dhomë të madhe në shtëpinë e vet, ku mblidheshin në formë rrethi (në haleka) me në krye prijësin (Shehin) muridel. Ziqri zhvillohej rregullisht ditën e xhuma, para vaktit të akshamit bashkërisht. Ndërsa individualisht pasuesve të vet Shehu u caktonte një vird (ziqer) të përditshëm, një herë apo dy herë në ditë. Pra, çdo ndjekës i tarikatit "Tixhani" falej rregullisht pesë herë në ditë e mundësisht me xhematë në xhaminë më të afwrt jo vetëm falte farzin e xhumasë, por edhe kryente rregullisht si shtesë e kësaj edhe ziqrin javor apo vidrin (ziqrin e përditshwm) individual. Kjo ishte një rrugë veprimi që muridi (dervishi) të ishie i lidhur gjithnjë me Zotin xh.sh., me Profetin a.s. dhe me prijësin e vet (shehun).

Përmes ziqrit synonte që të pastronte shpirtin e besimtarëve, t'i lartësonte ata, tu shtonte në zemër dashurinë për Zolin, e kjo do t'i bënte ata që të kujtojnë me respeki madhërinë e Tij. Ai shpesh thoshte se me ziqwr ngjallet e kwndellet zemra, sikurse ngjallet bimanga shiu. Ziqri është ushqim i shpirtit, ndriçim i zemrës e shkëlqim i mëndjes.  Me ziqwr shlyhwn mekatet, zhduket frika nga zemra e njeriut dhe çilwn portat e mwshirws. Lidhur me ziqrin Haxhi Shabani citonte shpesh herë ajetin e dhjetë të Sures 62 "El Xhuma": ... përmendnie shpesh Allahun, që të gieni shpëtim"¹⁰ e sidomos ajetin 35 të Sures 33 "El Ahzabë" "Nuk ka dyshim se për myslimanët e myslimanet, besimiarët e besimtaret, adhuruesit e adhrueset, të sinqertët e lë sinqertat, durimiarët e durimtaret, të përvajturit e të përvuajturat, sadakdhanësit e sadakdhënëset, agjëruesit e agjërueset, ruajtësit e nderil e ruajtëset e nderit, shumëpwrmendësit e Allahut e shumwpërmendëset e Allahut, Allahu ka përgatitur falje (mëkatesh) dhe shpërblim tw madh."¹¹

Ndërsa e komentonte ajetin e fundit, Haxhi Shabani theksonte me bindje të thellë cilësitë e larta të burrave dhe grave myslimane dhe theksonte se ato vinin duke u rritur shkallë-shkallë, njëra mbas tjetrës, duke arritur në përfundim me Ziqrin. Theksonte se Ziqri është njëra nga gradat më të larta e më të mëdha. Besimtari Islam duhet të pajiset me të gjitha ato cilësi që parashtron ajeti i cituar, mbi të cilat qëndron Ziqri. Adhurimi e përmendja e Zotit të Madhërueshëm qëndron e shkëlqen si kurorë e artë.

Ai i porosiste besimtarët që të bënin Ziqër, të përmendnin Allahun e të nderonin emrin e tij në çdo kohë. Nderimi e adhurimi i Zotit xh.sh. nuk ka një kohë të caktuar. "Përmwndnie Zotin në çdo gjenje qw tw jeni". E këtë e shpjegonte kështu: njeriu në çdo çast mund të jetë në njwrwn nga kwto katwr gjendje.

- i bindur në urdhër e ne porosi të Zotit.
- i kapërthyer nga mëkatet.
- i lumtur me të mirat që i ka falur Zoti.
- në ngushticw e nw mjerim.

-Në qoftë i bindur e i shtruar ndaj urdhwrave e porosive tw Zotit xh. sh. atwherw duhet tw pwrmendet Allahu qw ka sjellw nw këtë rrugë të mbarë për t'iu shtruar urdhërave të Tij.

- Në qoftë i kapërthyer nga mëkatet, atëherë duhet të kujtojë Zotin duke i kërkuar ndjesë e falj e, pasi të jetë penduar për mëkatet e tij.

- Në qoftë i lumtur e i mbushur me të mirat e begatitë e Zotit, atëherë duhet të kujtojë Zotin me mirënjohje e me falënderim.

- E së fundit, nëse ndodhet në gjëndje të vështirë e në mjerim, përsëri duhet të kujtojë Zotin, ti lutet që t'i japë fuqi për të përballuar vështirësitë e mjerimet me durim e me sabër.

Shaban Efendiu i porosiste besimtarët islamë në përgjithësi, por sidomos ndjekësit e tij të tarikatit që të shqyrtonin mendimet, sjelljet e veprimet e tyre. Njeriu, ndonëse është krijesa më e bukur dhe më e plota, ndonëse është pajisur e ndriçuar me mendjen e cila është cilësia më e vlefshme që e dallon nga të gjitha krijesat e tjera të Zotit xh.sh., sepse i shërben për të dalluar të mirën nga e keqja, përsëri ai bën gabime në mendime e në veprime herë-herë me qëllim, herë pa dashje e herë nga pakujdesia. Për këtë arsye njeriu e ka për detyrë t'i drejtohet Mëshirës Hyjnore, bujarisë së pashterrshme të Krijuesit të gjithësisë për të kërkuar falje për gabimet e mëkatet e ndryshme. Kjo lidhet me pastrimin shpirtëror, me pastrimin e ndërgjegjes, me qetësimin e mendjes, me njohjen e vetvetes, me krijimin e marrëdhënjeve të drejta me vetveten, me rrethin e njerëzve me të cilët kemi kontakt e me Vetë Perëndinë Mëshirëmadh. Sa i qetë ndjehet njeriu që ka bërë një gabim apo një faj, kur e kupton këtë, kur kërkon ndjesë për mëkatin, kur përpiqet që të mos e përsërisë më. Nga e gjithë kjo brengë e thellë që e kapërthen, nga ajo gjëndje tensioni nervor e shpirtëror, mbas pendimit e kërkimit të mëshirës nga i Madhi Zot, ai qetësohet, zbutet, lehtësohet edhe e ndjen veten të barabartë e të aftë për të vazhduar punët e mira, rrugën e drejtë e të përcaktuar nga Zoti i plotfuqishëm.
E gjitha kjo lidhet me istigfarin, me lutjen qw i bwjmw tw Madhit Zot, përmes së cilës lypim nga mëshira e tij të falur për gabimet e fajet që bëjmë e kërkojmë të na i shlyejë. Kjo lutje bëhet përmes shprehjes "Estagfirullah" që do të thotë : "I kërkoj ndjesë e të falur Allahut". E për pendesën e lutjen për faljen e mëkateve Haxhi Shabani ishte mjeshtër në parashtrimin e ajeteve kuranore, të haditheve të Profetit a.s., e sidomos në komentimin e tyre me shembuj shumë interesantë nga jeta e përditshme e sahabeve të Profetit a.s. dhe e besimtarëve Islamë. Ai dinte të jepte argumente bindës me një logjikë të mprehtë e me ndjenjë të thellë mëshire e dashamirësie të Zotit të madhërueshëm për njeriun. E besimtarët, pasues të shumtë të Haxhi Shabanit, e dëgjonin me interes e respekt. Fjalët e tij ishin një balsam për zemrat e besimtarëve, që nga analizat e shpjegimet e Shehit të tyre gjenin ngrohtësinë e qetësinë shpirtërore. Në këtë mënyrë ai luftonte kundër veseve të këqia e në mënyrë të veçantë kundër smirës e krenisë e përkundër tyre ai predikonte dashurinë e përzemërt e të kulluar për vëllezërit e vet pa dallim. Ai këshillonte se dashuria e kulluar dhe e përzemërt është kënaqësia më e madhe në të gjitha çastet ejetës së njeriut. Më shumë se kurgjë dashurinë e zhduk smira e madhështia, pikërisht për këtë arsye duhet të luftohen këto dy vese të liga. Lidhur me këtë problem ai citonte me lehtësi ajete, hadithe e shpeshherë citonte fjalët e të madhit prijës të tarikatit "Tixhani": "Nga ndyesitë e intrigat më të niëdha ësht smira e cila nuk mund të qëndrojë e bashkuar me dashurinë. Shumëkush mund të kuptojë se smira është e keqe, por shkallën e së keqes që shkakton ajo, pak kush mund ta kuptojë. Dëmet që shkaktohen prej saj në të mirat e njeriut dhe poshtërsitë që rrjedhin prej saj në personalitetin e njeriut, shumë bukur janë paraslitruar në këto dy hadithe "Smira i han (i djeg) të mirat e njeriut, si zjarri qw djeg drutw" dhe "Ai qw ka smirw, nuk bwhet zotni (i lumtur)".¹²

Haxhi Sheh Muhamed-Shaban Efendi Domnori ndërroi jetë më 28.10.1934, ditën e diel dhe u varros në lagjen Dudas, në Shkodër. Në faljen e xhenazes dhe në përcjelljen për varreza morën pjesë autoritetet fetare e shtetërore, një varg i gjatë hoxhallarësh të Shkodrës dhe prej shumë krahinash të tjera, qytetarë të panumërt shkodranë e nga rrethinat. Telkinen e këndoi Eminenca e tij, Haxhi Vehbi Efendi Dibra, kryetar i Komunitetit Mysliman të Shqipërisë. Fjala e përmortshme e Haxhi Vehbi Efendi Dibrës u botua në revistën "Zani i Naltë". Në mes tjerash, duke cilësuar Haxhi Shaban Domnorin ai tha se: "ishte mbushur plot me shije shpirtwrore e me njohuri hyjnore"... "Mbi ty ka shkrepw dielli i jetws tranzitore"... "0 zotni i shejtë, qi ke mbrri në pozitat e nalta të afwrsisw  hyjnore, tw pranis sw amshueshme e tw udhwheqwsisw sw shenjtw: Vendin tand nw jetwn transitore - nw jetwn e varrit - e ke tw ndritshwm: banimi yt asht Parajsa e Perwndisw hyjnore, Xheneti Visal.

0 Zot, qi shpërndan begati shpirinore.- Na ban pjestarë edhe neve në begatitë e asaj pozite." ¹³

Po në atë numër të "Zanit të Naltë", Shefqet Muka, me pseudonimin Shkodrani e cilëson Sheh Shaban Domnorin: "Themelues' i Tixhanizmit nw Shqipni dhe Sheh' i tixhanivet tw vendit tonw Haxhi Muhamed Shaban Efendi Domnori, qw nji nga mbretnit e botws shpirtwsore"¹⁴

E më poshtë duke e vlerësuar prijesin e vet, shkruan "Kush dha sod shpirt në krahnorin e fes së shejtë të Dinit Islam? Ke qan e vajton sot Shkodra e shkretë? ... Ke strukë tani në gjinin e vet ky vorr i lumtur?

Shefqet Mukës, atij burri të nderuar, drejtorit të shquar të shkollës më në zë të lagjsParrucë, intelektualit, publicistit, autorit tw disa librave i bwn pwrshtypje tw thellw vdekja e prejwsit tw vet e qw, sapo dwgjonte nga goja e Haxhi Vehbi Dibrws ato fjalw lavdi, fillon e pyet veten si pa dashur tw besojw. Ai aty wshtw pranw varrit, me duart e veta hedh dy grushta dhe, por prap pyet 'Kush dha sot shpirt ?… Kw struk nw gjinin e vet ky varr i lumtur? Edhe varri wshtw i lumtur. Edhe dheu i zi gazmohet duke e mbuluar me gjiun e vet", "... nji nga hoxhët e mëdhaj, të zotët e të virtytshëm qi numëron e dallon me gisht sot Shkodra". Haxhi Domnori është "shpirtndrituni", "prej vargut të hoxhve të Shkodrës vjen e këputet nji ndër ma të mirët prej tyne, i cili për ne lulzonte si lulja ma e bukur qi pan syt t'onë, si lulja ma erë-kandshmja qi ndiente shpirti ynë. Haxhi Sheh Shaban Efendiu gjithë jetën e vet, ç'prej rinije e deri sod qi dha shpirt, e shkrini në studim e në ibadet, e sidomos kohët e fundit, si sheh i Tixhanive, e kaloi pothuej krejt në ziqër".

Shefqet Muka duke analizuar vlerat e Haxhi Shabanit shton se "Ai nuk zavendësohet. Në ditunitë fetare e në filozofinë islame e sidomos, në pjesën e tesavyfit asht i pazavendësueshëm, gja të cilën e pohojnë edhe kolegët e dishepujt e tij që la pas vedit". Duke përdorur fjalët e H. Mustaf Suknej, të cilin populli i Shkodrës e njohu për njeri të madh e shumë të mirë, e cilësonte në këtë mënyrë të ndjerin Shaban Efendi : "Zon' (Zotni) i Zotit nw faqen e dheut".

Haxhi Vehbi Dibra, duke i ngushëlluar muridert e Shaban Efendisë, që qanin me lot për faqe, u lexoi versetin kur'anor qi flet për pavdekshmëninë e atyne që apin shpirtë n'udhë të Zotit".

Ndërsa në numrin pasues të "Zanit të Naltë" intelektuali i shquar Ferit Vokopola botoi poezinë "Prëndimi i Shejh Shaban Tixhanisë":

Gjurmonjësve të udhës së Tixhanisë nji dhuratë miqësore.

"Prënditni i Shejh Shaban Tixhanisë"¹⁵

Fryni era plot thëllime
Edhe lulet na i shoi
Shejh - Shaban' i Tixhanive
Në Rexhep na perëndoi.
S'mund të themi perëndoi,
Aji Yll i Perëndisë,
Kurse shpirt' i tija shkoi,
Drejt për drejt në Paradisë,

Kurse prapa si zevendës
Na ka lèn' nji Shejh të ditur,
N'ka ndryshuar form' e lëndës,
Rron "Aji" si shpirt i ndritur...

S'mund të shuhet Drit' e Zotit, 
Mbretëron Fuqi e Ti;
Në ndryshon jeta e Motit,
Ngjallet tjetra përsëri.
Nga vdekja ka lindun jeta,
Pra të gjallët nuk jesin;
Çdo gjë kthen tek e Vërteta:
Besimtarët nuk vdesin...