ETAPAT EMBRIOLOGJIKE

Falėnderimi i takon Allahut, Zotit tė tė gjitha botėrave.

Paqja dhe shpėtimi qoftė mbi tė dėrguarin tonė, Muhammedin a.s., familjen, shokėt dhe ata qė e ndjekin rrugėn e tij derisa tė jetė jeta.

Ky ėshtė profesor XH. S. Gorenger, profesor nė fakultetin e mjekėsisė, dega e anatomisė, nė universitetin Xhorxh Taun, nė Uashington.

U takuam me kėtė profesor dhe e pyetėm se a ėshtė pėrmendur nė historinė e embriologjisė fakti se njeriu zhvillohet nė disa perioda. A ka libra qė kanė lidhje me embriologjinė dhe qė i kanė pėrmendur kėto perioda, ne kohėn e Muhammedit a.s. gjegjėsisht nė shekullin e 7-tė ose pak mė vonė?

Zhvillimi i embrionit nė perioda a nuk ėshtė zbuluar nė shek. 19-tė?

PROF GORENGER u pėrgjigj:

Grekėt e vjetėr u munduan qė ta studiojnė embrionin, disa prej tyre u munduan qė t'a pėrshkruajnė atė qė pėson embrioni. I thamė se ne e dimė se pati disa teori nė mes tė cilave dhe teoria e Aristotelit, por a pati nė atė kohė apo mė vonė ndonjė i cili pėrmendi se embrioni gjatė zhvillimit tė tij kalon disa perioda. Ne e dimė se kėto perioda u zbuluan nė shek. e 19-tė dhe u konfirmuan nė fillim tė shek. tė 20-tė.

Pas njė diskutimi tė gjatė ai tha - Po kjo ėshtė e vėrtetė.
I thamė atij:- A ka terma me tė cilat janė emėruar kėto perioda sikurse janė emėruar nė Kur'anin famėlartė?

Ai tha: Jo.

I thamė: Atėherė ēfarė mendoni mbi kėto terma kur'anore qė i emėrtojnė periodat e embrionit? Pas njė diskutimi tė gjatė ai paraqiti seminarin e tij, nė simpoziumin e 8-tė tė mjekėsisė nė Arabinė Saudite. Ai foli mbi periodat e pėrmendura nė Kur'an dhe mosnjohien e tyre nga njerėzit deri nė kohėn e sotme, mbi pėrshkrimin e saktė dhe konēiz tė bėrė nė Kur'an me fjalė qė ēuditėrisht pėrputhen me shkencėn e sotme. Duke folur mbi kėtė ēėshtje prof. Gorenger thotė: "Ky ėshtė pėrshkrim qė i ėshtė bėrė zhvillimit tė njeriut qė nga fillimi e derisa tek ai formohen gjymtyrėt, nė brendėsi tė mitrės sė nėnės. Ky pėrshkrim dhe kėto sqarime tė qarta dhe pėrmbledhėse tė ēdo periode, nėpėr tė cilėn kaIon embrioni pėr nga vjetėrsia i pėrket shekujve para se tė bėhej pėrshkrimi i periodave tė ndryshme tė embrionit e qė ėshtė pėrmendur nga dijet tradicionale".

PROF EZ ZENDANI

Studimi i bėrė nga prof. Gorenger rreth kėtij fenomeni tė cilin shkenca e zbuloi kohėt e fundit, hedh poshtė pretendimet e ithatrėve tė disa feve. Ithtarėt e disa feve s'e imagjinojnė krijimin e njeriut pa babė. Sipas tyre nuk mund tė ketė krijesa qė nuk kanė babė! Rreth kėsaj ēėshtjeje Kur'ani na shpjegon duke sjellė shembullin e Ademit a.s. Allahu i madhėruar thotė:

"Vėrtet shembulli i krijimit tė Isasė pa babė, tek Allahu ėshtė sikurse shembulli i Ademit, tė cilin e krijoi nga dheu, pastaj i tha: "Bėhu" e ai - Ademi - u bė" (Ali Imran, 59).

Ne kemi tre lloje krijimesh:
1) Krijimi pa babė e pa nėnė, sikurse ėshtė rasti i Ademit a. s.
2) Krijimi pa nėnė, sikurse ėshtė rasti me hazretin HAVANE, nėna e njerėzimit;
3) Krijimi pa babė, sikurse ėshtė rasti me Isanė a.s. 

Allahu i Gjithėfuqishėm i Cili krijoi Ademin a.s. pa babė e pa nėnė, krijoi Isanė a.s. pa babė. Allahu na sjell edhe shumė fakte tė tjera qė dėshmojnė mbi fuqinė e Tii.
Disa thonė se s'kanė parė dhe s'mund tė imagjinojnė se njė krijesė mund tė krijohet pa babė, prandaj ithtarėt profetėve tė tyre u dhanė epitete tė ndryshme. 

Ndėrkaq shkenca bashkėkohore ka zbuluar se shumė gjallesa nė kėtė botė shtohen dhe shumohen dhe pa fekondimin e femrės nga mashkulli. Njė fenomen i tillė njihet me emrin PARTENOGJENEZĖ, me tė cilėn nėnkuptohet zhvillimi i njė individi nga njė vezė e papllenuar. Kjo haset nė disa grupe shtazore. Po rasti mė tipik ėshtė ai i bletės. Bleta mashkull lind nga veza e cila nuk ėshtė e fekonduar nga mashkulli. Kurse nga veza, e cila fekondohet nga mashkulli, lind bleta femėr. Ndėrkaq bleta mashkull lind nga veza e mbretėreshės sė pafekonduar nga mashkulli. Rreth kėsaj ka shumė shembuj. Pėrmes shkencės bashkėkohore njeriu arriti t'i zhvillojė vezėt e disa krijesave pa fekondimin e krijesės mashkull.

PROFESOR GORENGER na flet mbi kėtė ēėshtje:

"Tek shumė gjallesa kurrizore, ujėtokėsore dhe gjitare, veza e pafekonduar mund tė nxitet dhe tė zhvillohet nė mėnyra mekanike, sikurse ėshtė shpimi me gjilpėrė ose me anė tė temperaturės, apo nė mėnyra kimike, nėpėrmjet lėndėve kinłke dhe kėshtu veza e tyre vazhdon fazat e zhvillimit tė saj. Madje tek disa Iloje, kjo mėnyrė konsiderohet si zhvillim i natyrshėm i embrionit."

PROF EZ ZENDANI

Prandaj pėr tė krishterėt qė thonė qė, njeriu s'mund tė lindė pa babė, shkenca bashkėkohore e hedh poshtė pohimin e tyre. Ai sjell fakte duke dėshmuar se njė gjė e tillė ėshtė e mundshme gjė qė ėshtė vertetuar gjatė eksperimenteve tė ndryshme. Allahu i Madhėruar nė Kur'an solli shembullin e Ademit a.s. tė cilin e besojnė tė gjitha fetė. Ademi a.s. s'pati as nėnė, as babė. Atė Allahu e krijoi nga dheu. Pra, s'ėshtė e pamundur qė njeriu tė krijohet pa babė ose pa nėnė. Prandaj edhe ai njeri, qė lind pa babė ėshtė si gjithė tė tjerėt, ėshtė njeri i zakonshėm.

Si Ademi a.s. ashtu edhe Isai a.s. u krijua nga fuqia e Allahut. Kur'ani thotė:

"Vėrtet shembulli i Isasė, i lindur pa babė, tek Allahu, ėshtė sikurse shembulli i Ademit tė cilin Allahu e krijoi nga dhču, e i tha "Bėhu" e ai u bė". (Ali Imran, 59)

Deshi Allahu qė shkenca bashkėkohore me zbulimet e saj tė sjellė fakte duke konfirmuar tė vėrtetėn qė na solli Kur'ani famėlartė rreth kėsaj ēėshtje. Kėshtu vazhdimisht po konfirmohet e po vertetohet ky libėr i Zotit.
Me kalimin e kohės po vertetohen vargjet kur'anore dhe shenjat e tij duke iu bėrė e qartė dijetarėve tė mėdhenj tė kohės sonė dhe dijetarėve tė ardhshėm se Kur'ani ėshtė i vėrtetė. Ky ėshtė libėr pėr tė cilin dijetarėt nuk kanė tė ngopur. Mrekullitė e tij nuk kanė fund.

"Nė emėr tė Allahut, Bamirėsit tė pėrgjithshėm, Mėshiruesit!

"Atyre qė u ėshtė dhėnė dija, e dinė se kjo qė tė ėshtė shpallur ty nga Zoti ėshtė e vėrtetė dhe se udhėzon nė rrugėn e Fuqiplolit, tė Lavdėruarit!" (Sebe, 6)