Muhammed IKBALLI

1877 - 1938


Nė pėrgjithėsi Muhammed Ikballi njihet si poet dhe filozof por nė tė njejtėn kohė ai ishte edhe jurist, politikan, reformatorė si dhe dijetar i madh Islam. Njerėzit i dhuruan atij titullin "Poeti i Lindjes" edhe pse ai kurrė nuk e konsideroi veten poet. Nė korrespodencėn e tij me Seid Sulejman Nadvin [1885 - 1953] gjendet: "Unė kurrė nuk e kam konsideruar veten poet. Nuk jam rival i askujtė dhe nuk konsideroj askėnd rival timin . Nuk kam kurrfarė interesi nė artin poetik. Por, po, unė kam njė qėllim specifik ku pėr shprehjen e tij pėrdori poezinė duke patur nė konsiderim gjendjen dhe traditėn e vendit tim."

Kontributi i Ikballit nė botėn muslimane si njė nga mėndimtarėt e mėdhenj Islam mbetet i pakrahasueshėm. Nė shkrimet e tij ai iu drejtohet dhe i kėshillon njerėzit, nė veēanti tė rinjtė, qė tė ngriten nė kėmbė dhe me guxim t'i pėrballojnė sfidat e jetės. Tema qėndrore dhe burimi kryesorė i mesazhit tė tij ishte Kur'ani. 

Ai konsideronte Kur'anin jo vetėm si libėr religjioni (nė kuptimin tradicional) por gjithashtu si burim i metodave fundamentale nė bazė tė tė cilave infrastruktura e njė organizate duhet tė formohet si sistem logjik i jetės. Sipas Ikballit ky system i jetės kur vihet nė jetė, si forcė implementuese ėshtė Islami. Meqėnėse ėshtė e bazuar nė vlera tė qėndrueshme dhe tė pėrherėshme tė dhėna nė Kur'an, ky sistem siguron harmoni pėrfekte, balanc dhe stabilitet nė shoqėri. Gjithashtu siguron liri zgjedhjeje dhe mundėsi tė barabartė pėr zhvillimin e pėrsonalitetit pėr secilin simbas udhėzimeve tė Kur'anit. Kėshtu nė opinionin e Ikballit, Islami nuk ėshtė fe nė tė cilėn individėt luftojnė pėr marrėdhėnje private subjective me Zotin, me shpresė pėr shpėtimin pėrsonal sikurse ėshtė nė sistemin sekularė (laik). Ikballi vėndosmėrisht kundėrshtonte teokracinė si dhe diktaturėn dhe i konsideronte ato kundėr shpirtit tė lirė Islam. 

Njerėzimi asnjėherė nuk pėrballoi sfidė tė paraqitur nga problemet e shumta dhe komplekse humane sikur po pėrballon sot. Problemet kan mbrrirė dimension global dhe i tejkalojnė kufijtė racor, ngjyre, gjuhėsorė, gjografik si dhe  ideologjisė sociale politike dhe fetare. Shumica e problemeve tė njerėzimit janė universale nga natyra dhe pėr kėtė kėrkohet njė metodė universale pėr zgjelljen e tyre. Mesazhi universal i Ikballit ėshtė pėrpjekje tė prapėsojė kėtė sfidė qė po e pėrballon njerėzimi.

Gjatė udhėtimeve dhe komunikimeve pėrsonale, Ikballi zbuloi qė muslimanėt kudo nė botė janė larguar nga Kur'ani si burim udhėzues dhe fyqi ekzistuese. Mbas fatkeqsisė sė luftės Ballkanike mė 1912, rėnies sė Halifatit nė Turqi dhe shumė provokimeve tė pandėrprera anti-muslimane  si dhe aksioneve kundėr muslimanėve nė Indi (1924-27) dhe vende tė tjera nga intelektualėt dhe tė ashtuquajtur liderėt laik, Ikballi propozoi qė Muslimanėve tė Subkontinentit Indianė duhet tu jepet njė shtet i pamvarur kėshtu qė ata mund tė shfaqin plotėsisht gjadhėrinė e Islamit. Nė fjalimin e tij presidencial mė 1930 bėrė nė mbledhjėn vjetore tė Ligės Islame nė Allahabad, Ikballi theksoi:

"Unė, prandaj, kėrkoj formimin e shtetit tė konsoliduar muslimanė nė interes tė Indisė si dhe Islamit. Pėr Indinė, kjo do tė thotė sigurim dhe paqe si rezultat nga i balanct tė brendshėm tė fuqisė, kurse pėr Islamin, njė mundėsi pėr tė ēliruar veten e saj nga gjurma qė imperializmi arab ia detyroi, tė mobilizojė ligjet e saj, edukimin, kulturėn dhe t'i sjellė ato nė kontakt tė ngushtė me shpirtin origjinal tė saj dhe me shpirtin e kohės moderne".

Imagjinata e Ikballit ėshtė sikurse vetė Ikballi. Ai mund tė parashikonte atė qė tė tjerėt nuk mundnin. Ndėrsa tė tjerėt kanė shikim tė shkurtėr tė gjėrave, largpamėsi i shikon problemet nė perspektivė tė largėt dhe zhvillon njė lloj arsyeje kozmike. Njė komb ėshtė sigurisht me fat nė qoftėse pergatitė disa nga kėta individė tė rrallė nė shekuj. Kėta persona, megjithėse shumė tė rradhė, ndryshojnė rrjedhjėn historike pėrgjithmonė, qė konkretisht Ikballi e bėri. Pakistani ekzistencėn e tij ia detyron Ikballit.