Rrėnjėt e sė keqės
10.09.2005 Nga: Mr.BASHKIM ALIU

Ngjarjet e Korrikut tė kėtij viti nė Londėr, edhe njėherė rifreskuan pyetjet tė cilat vazhdimisht janė sjellur nė kokat e shumė njerėzve tė ngjyrave dhe nacionaliteteve e religjioneve tė ndryshme pas 11 Shtatorit tė 2001, a thua vallė u fut bota nė luftė ndėrfetare globale dhe ku do tė pėrfundojė kjo urrejtje e madhe ndėrmjet lindjes e perendimit.

Parimisht duhet theksuar se krizat janė artificiale dhe tė fryra me qėllim nga qarqe tė ndryshme, sepse shiquar realisht nuk ka kriza dhe urrejtje mes popujve dhe pjestarėve tė feve, por kėto nxiten nga qendra tė caktuara tė cilat vetes i kanė vėnė qėllim destruktiv pėr tė krijuar armik kujdestar pas luftės sė ftohtė dhe mbarimit tė perandorisė komuniste sovjetike, ashtu qė nė botė ēdo herė tė mbretėrojė bindja pėr luftė mes blloqeve tė caktuara, konform teorisė Darviniste tė luftės sė llojeve dhe mbijetesės sė mė tė frotit e mė tė aftit.

Pra, gjėrat lėvizen fillimisht nga koka tė sėmura, cilit do bllok t’i takojnė ato, dhe ēfarėdo gjuhe tė flasin, pastaj nė skemat e tyre tė tmershme i implikojnė edhe disa tjerė, qoftė pa vetėdije, qoftė me qėllime jo tė mbrapshta, qoftė si rezultat i manipulimit me opininonin e pėrgjithshėm, etj.

URREJTJA, PARIM NON SENS

Domosdo tė fillojmė tė vemė pikė mbi I, sepse gjėrat shkojė ku shkojnė lidhen me muslimanėt dhe mbėshtetjen e tyre ideore, pra Islamin.

Nė kėtė milenium u fillua tė flitet me tė madhe pėr njė gjenerator tė urrejtjes nė prmasa globale, e qė disa qėllim kėqinj nuk ia atribuan logjikės sė dobėt njerėzore e cila din tė kuptojė edhe gabimisht apo ashtu si nuk duhet, por kėtė ia aribuan vetė Islamit, duke e propaganduar fenė Islame para njerėzve si burim i sė keqes dhe urrejtjes sė tjetrit.

Tė vlerėsosh diēka pėr dikė, duhet ta njohish mirė, ndėrkaq trumbetuesit e tezave tė kėtilla tė pabaza dhe shpifjeve tė turpshme, si duket o nuk e njohin Islamin, o kėshtu duan tė veprojnė.

Islami nuk e njeh urrejtjen e tjetrit si parim bazė tė platfomrės sė vetė ideore.Mėsimet Islame nuk thirrin tė urrehet tjetri fillimisht, pa asnji shkak dhe motiv, sepse njeriu, cilitdo besim t’i takojė, ai ėshtė krijesė e Allahut, dhe Krijuesi nuk mėson qė tė urrehen krijesat e Tij, edhe nėse nuk janė pėrgjigjur thirrjes sė Tij.

Pėr Krijeusin nuk ka dallime nė ngjyrė, komb, gjuhė apo vend, dhe njerėzit nuk vlerėsohen sipas kėtyre kritereve, por mė afėr Allahut ėshtė ai qė ėshtė mė i devotshmi dhe mė i miri, mė i moralshmi dhe mė bamirėsi.

Ėshtė e vėrtetė se Islami e urren kufrin-mosbesimin dhe mėkatin, por kjo nuk do tė thotė se Islami e urren tjetrin pse ėshtė njeri, por pse bėn mėkat, dhe kur i thirr njerėzit qė ta luftojnė mėkatin dhe tė keqen, nuk i thirr ta luftojnė atė qė bėn veprim tė kėtillė thjesht pse ėshtė njeri apo pse ai nuk i takon kėsaj feje, por pse bėn mėkat i cili ėshtė i dėmshėm nė disa rrafshe dhe reflekton negativisht nė shoqėri.Nėse personi nė fjalė kthehet nė tė drejtėn, mbaron ēdo gjė, dhe i njejti njeri pranohet pėrzemėrsisht nga tjerėt.Pra, nuk urrehet njeriu si qenje, po as ai qė ėshtė i fesė tjetėr si njeri, por urrehet mėkati dhe gabimi qė bėhet nga njeriu dhe qė e dėmton vetė bėrėsin dhe shoqėrinė mė gjėrė.

Faktin se logjika e urrejtjes sė njeriut ėshtė non sens pėr Islamin, do tė mundohemi qė ta mbėshtesim, nė mes tjerash, edhe me faktet vijuese:

1-THIRRJA NĖ ISLAM: Sikur t’i kish urrejtur Islami njerėzit qė nuk i besojnė atij, thjesht pse janė njerėz, nuk do t’i kish thirr qė t’i bashkangjiten atij.Nė shumė ajete nė Kur’anin famėlartė Allahu xh.sh. u drejtohet njerėzve me thirrjen:”O ju njerėz-Ja ejjuhen-nas”, poashtu nė kaptinėn En-Nas-njerėzit, thotė: “Thuaj: Mbėshtetem (mbrohem) me Zotin e njerėzve! Sunduesin e njerėzve.Tė adhuruarin e njerėzve”(En-Nas, 1-3).Pra, Ai ėshtė Zot, Krijues dhe Sundues i njerėzve.

Islami ėshtė rrugė reale e jetės, forma e vėrtetė e adhurimit dhe madhėrimsit tė Krijuesit dhe ēelėsi i shpėtimit e shijimit tė kėnaqėsive nė botėn tjetėr dhe mirėqenies nė kėtė botė, pėr atė, kur i thirr njerėzit qė t’i bashkangjiten atij, kjo ėshtė fakt se ai ka mėshirė, respekt, konsideratė dhe interes pėr tjetrin, e nuk e urren atė.

Po, Islami e urren mosbesimin te mosbesimtari, sepse ėshtė nėnēmim vetė pėr tė dhe shkak i devijimeve tė shumta, por nuk e urren mosbesimtarin, krishterin, ebrejin, apo dikė tjetėr, si njeri.

2-NUK KA MĖKAT TĖ TRASHIGUAR: Islami nuk e urren njeriun, sepse nuk e mėson atė se prej lindjes sė tij njeriu ėshtė mėkatar, duke e mbratur njė pjesė tė mėkatit nga babai i vetė i parė, Ademi a.s. i cili harroi dhe hėngėr prej pemės sė ndaluar.Sipas disa tjerėve, mėkati i njeriut tė parė, ėshtė trashiguar te njerėzit tjerė, dhe njeriu kur lind, lind mėkatar.

Kjo ideologji e dėmshme, mund tė gjenerojė urrejtje pėr njeriun, sepse e paraqet mėkatar qė nga lindja, ndėrkaq Islami, ėshtė nė pozicion krejt tė kundėrt.

Sipas Islamit, njeriu lind me natyrė tė pastėr, jo mėkatar, pėr atė edhe fėmijėt tė cilėt rrjedhin prej prindėrve musliman dhe vdesin pa e arritur moshėn e pjekurisė dhe pėrgjegjėsisė ligjore, hyjnė nė xhenet.Pra, nuk ka mėkat tė trashiguar nga dikush tjetėr, dhe njeriu lind i pastėr, e jo me mėkate.

I dėrguari i Allahut s.a.v.s. thotė:”Ēdo njeri lind me natyrė tė pastėr pėr ta pranuar tė vėrtetėn, por mė pas, prindėrit e tij ndikojnė qė ai tė bėhet ebrej, krishter apo zjarputist”.

3-NUK DĖNOHESH PĖR FAJIN E TJETRIT: Nė drejtim tė pėrjashtimit tė logjikės sė urrejtjes nė Islam, ėshtė edhe parimi se njeriu do tė pėrgjigjet pėr punėt e veta, por nuk do tė dėnohet pėr fajin dhe mėkatin e tjetrit.

Ky parim ėshtė i qartė nė demantimin e justifikimit tė atyre tė cilėt bėjnė veprime tė pa pranuara nė Islam, gjegjėsisht i ndėshkojnė tjerėt jo pėr gabimet e veta, por pėr gabimet e tjerėve.Njerėzit e tillė nuk e kanė kuptuar si duhet mesazhin Islam, dhe ėshtė tragjike veprimet e tyre tė lidhen me vetė platformėn ideore Islame.Islami nuk ka kurgjė tė pėrbashkėt me ata, sepse Islami nuk e legjitimon ndėshkimin e njeriut pėr gabimin e tjetrit.

Allahu xh.sh. nė Kur’anin famėlartė thotė: “Ve la teziru vaziretun vizre uhra...”, qė do tė thotė: “Nuk do tė dėnoheni pėr fajin e tjetrit”. Poashtu thotė: “Kul-lu nefsin bima kesebet rehine...”, qė do tė thotė: “Ēdo njeri do tė pėrgjigjet pėr atė qė e ka fituar-bėrė vetė”.

Pra, Islami qė herėt e ka miratuar parimin e pa fajėsisė sė atij qė nuk bėn dėm dhe gabim, dhe natyrisht ndalon qė tė ndėshkohen njerėzit me fajin e tjetėrkuj.

Pėr atė, nuk mund tė akuzohet Islami se ngjall urrejtje ndaj tjerėve, me faj apo pa faj, sepse parimet Islame janė tė qarta dhe decide nė kėtė drejtim.

Sė kėndejmi, gabojnė rėndė ata qė e akuzojnė pėr kėtė Islamin, por ata duhet t’i shėrojnė njerėzit tė cilėt gabimisht e kanė kuptuar Islamin, ndėrkaq kuptimi i personit gabimisht diēka, nuk nėnkupton luftimin e objektit, por vetėdijėsimin e subjektit.

Kėshtu, nuk mund tė akuzohet i gjithė populli gjerman si terorist dhe antinjerėzorė, pėr atė se Hitleri ka dashur tė dominojė raca arijane nė botė.Poashtu, nuk mund tė thuhet se demokracia e ndalon qė femra muslimane tė mban shami nė shkollė, pėr atė se presidenti i Francės Zhak Shirak e ka kuptuar kėshtu ēėshtjen e demokracisė dhe laicizmin e shtetit, apo thėnė mė qartė formėn e ngjalljes sė dallimeve dhe urrejtjes fetare.

Poashtu, nuk mund tė akuzohen gjithė muslimanėt, apo vetė Islami, sepse disa individė qė mbajnė emra musliman bėjnė veprime tė pa pranueshme, jo nga tjerėt, por edhe nga vetė Islami dhe muslimanėt.

XHIHADI, VLERĖ MADHORE MBARĖNJERĖZORE

Prej termeve qė mė sė shumti janė pėrfolur nė kohėn e fundit, si nga muslimanėt poashtu edhe nga tjerėt, ėshtė termi el-xhihad.

Mendoj se si term, ėshtė i dėgjuar nga tė gjithė, dhe si duket nuk ka njeri qė nuk e ka dėgjuar termin xhihad, por ėshtė fakt se shumė pak e kanė kuptuar esencėn dhe kuptimin e tij tė vėrtetė.

humė lapsa dhe goja tė mllefosura ndaj Islamit, janė munduar ta propagandojnė xhihadin si njė nga parimet i cili ėshtė burim i urrejtjes, refuzimit, injorimit, armiqėsisė dhe nė fund edhe legjitimimit tė krimit ndaj tjetrit qė nuk mendon si ti.

Kėshtu, sipas tė zėnėve nė gojė, xhihad do tė thotė tė vrasish e tė presish, tė shkatrrosh, tė djegish, tė nxitish luftėra, tė urresh tjetrin, tė legjitimosh nėnpėrkėmbjen e pasurisė, nderit dhe jetės sė tjetrit.Me nji fjalė, sipas tyre gjithnjė, xhihad do tė thotė masakėr, krim dhe terorizėm.

Nuk ka shybe se tė kuptuarit e kėtillė tė xhihadit, lene qė ėshtė shqetėsuese dhe e rrezikshme, por ėshtė edhe qesharake pėr njohėsit e Islamit dhe mėsimeve tė tij.

Fjala xhihad, nė kuptimin etimologjik do tė thotė tė japish mund, kontribut dhe tė bėsh pėrpjekje pėr diēka.Pra, nuk ka kuptimin thjesht tė luftės.

Nė aspektin terminologjik, xhihadi ka disa forma, duke filluar nga fjala, vepra, shpirti e deri te luftimi aktiv fizik i sė keqes.Pra, lufta ėshtė njė format e xhihadit, e jo ekskluzivisht xhihadi, sepse xhihad ėshtė edhe ta mundish veten nė animin e epshit kah mėkatet, tė arrish dituri, tė kontribuosh pėr tė mirė materialisht, intelektualisht dhe shpirtėrisht, etj.

Po edhe kur folet pėr njėrėn nga format e xhihadit, pra luftėn, nuk nėnkuptohet lufta kolonialiste, agresioni, pushtimi i tjetrit dhe spastrimi i qenjes njeri, por me kėtė nėnkuptohet lufta pėr mbrojtjen e vetes dhe parimeve e idealeve tua.Sulmi i tjetrit nuk mund tė bėhet ashtu pa asnji shkak, por vetėm nėse ėshtė pengesė serioze qė e rrezikon rendin dhe rrejdhėn normale tė jetės.Po edhe kur hyhet nė luftė, ekzistojnė rregulla decide se si duhet tė sillet njeriu, ēka i lejohet dhe ēka jo luftėtarit.Si do qė tė jetė, masakra dhe terorizmi, vrasja e fėmijėve, pleqve tė pa mundshėm, njerėzve qė nuk luftojnė, teologėve dhe asketėve qė rrijnė nė tempuj dhe nuk luftojnė dhe grave qė nuk marrin pjesė nė luftė, janė tė pa lejuara, apo thėnė me gjuhėn e sotme vrasja e civilėve.Kėshtu i ka mėsuar i dėrguari i Allahut s.a.v.s. ushtritė muslimane kur janė nisur nė luftė.Pra, mėshirė edhe gjatė luftės dhe kontroll i plotė i veprimeve.

Dijetari i shquar bashkėkohor Islam, Dr.Jusuf El-Kardavi, nė lidhje me kėtė thotė:”Ėshtė mjaft e rėndėsishme qė me kėtė rast tė bėjmė dallim ndėrmjet xhihadit dhe luftės, sepse kėta dy terma janė pėrzier shumė, ndėrkaq dallojnė mes vete si nė aspektin gjuhėsor ashtu edhe nė atė terminologjik....

Fetarisht, ēdo musliman ėshtė i obliguar tė bėjė xhihad-tė japė mund, sikur qė thotė Allahu nė Kur’an: “Luftoni me njė luftė tė denjė pėr hir tė Allahut”.... Kjo realizohet duke luftuar me veten, duke luftuar me djallin, duke luftuar me padrejtėsitė dhe tė ligat nė shoqėri, duke luftuar me idhujtarėt me gjuhė, laps, me pasuri dhe armė, ēdonjėri nė kohėn pėrkatėse dhe nė vendin e vet”.

Islami parimisht e avanson bamirėsinė dhe mirėkuptimin me tjerėt, ndėrkaq lufta vin nė pyetje kur pala tjetėr tregon armiqėsi ndaj muslimanit.

Kėtė ma mirė e pėrshkruan Kur’ani famėlartė nė dy ajetet vijuese: “Allahu nuk ju ndalon tė bėni mirė dhe tė mbani drejtėsi me ata qė nuk ju luftuan pėr shkak tė fesė, e as nuk ju dėbuan prej shtėpive tuaja; Allahu i do ata qė mbajnė drejtėsinė.Allahu ju ndalon t’u afroheni vetėm atyre qė ju luftuan pėr shkak fesė, qė ju nxorrėn prej shtėpive tuaja dhe qė ndihmuan dėbimin tuaj;ju ndalon tė miqėsoheni me ta.Kush miqėsohet me ta, tė tillėt janė dėmtues tė vetvetes”. (El-Mumtehine, 8-9)

Pra, xhihadi ėshtė vlerė madhore Islame e cila reflekton pozitivisht jo vetėm nė shoqėrinė Islame, por edhe nė mbarė botėn sepse nėnkupton sakrifikimin pėr tė mirėn, tė dobishmen dhe luftimin e sė keqes tė tė gjitha llojeve.

USHQYESIT E DHUNĖS

Po, ashtu ėshtė, dikush po e ushqen me koncentrat terorizmin qė tė trashet aq shpejtė, sepse me ushqim natyrorė nuk besoj se do tė trashej e rritej fizikisht aq shpejt, apo si qė thotė populli shumė ka hudhur shtat.

Krahas ēėshtjes ideologjike tė sė keqes, apo terorizmit, qarqet perendimore nuk duan ta diskutojnė ēėshtjen e ushqimit tė urrejtjes, dhunės dhe terorit.

Ėshtė shumė e vėrtetė se shkak i shumė akteve tė dhunės anemban botės, nuk ėshtė vetėm ideologjia, sikur qė pėlqejnė shumė ta quajnė, apo siē shprehet premijeri britanez Toni Bler, dieologjia e sė keqes, por ka edhe shumė shkaqe qė tregojnė nė rrėnjėt reale dhe tė vėrteta tė sė keqes.

Paraqitja e idesė sė konfliktit mes civilizimeve dhe feve, ku mė saktė ėshtė pėr qėllim lufta mes perendimit dhe Islamit, apetitet gjithnjė e mė tė shtuara pėr shfrytėzimin e resurseve dhe pasurive natyrore tė popujve tjerė, tentimet pėr qepjen e gėzofit ēdo kuj sipas masės sė rrobaqepėsit e jo tė vetė personit pėrkatės, ri definimi teritorial dhe ideor i pozicioni tė rajonit tė lindjes Islame dhe tentimi pėr dominimin mbi arrin e zi, kryesisht mund tė konsiderohen si shkaqe kyēe tė ngjalljes sė urrejtjes mes njerėzve, ithtarėve tė feve tė ndryshme, lindjes e perendimit dhe ushqimin e grupacioneve tė dhunės, apo terrorit si qė ėshtė bėrė modė e kohės.

Pa dyshim se muslimani duhet tė distancohet nga veprimet e pa matura dhe qė prekin tė pa fajshmit, por duhet parashtruar njė pyetje tjetėr:Pse akte tė kėtilla dhune u bėnė nė SH.B.A, Madrid dhe Londėr, e pse nuk u bėnė nė Osllo psh., Gjenevė, Helsinki etj.Pra, politika e jashtme e kėtyre vendeve ka qenė shkak qė i ka dėmtuar qytetarėt e vetė duke ua ekspozuar rrezikut tė grupacioneve tė dhunės tė cilėt veprimet e veta i kanė arsyetuar me politikat armiqėsore dhe kolonialiste tė qeverive tė vendeve pėrkatėse.

Ėshtėevidente se veprimet e shumė shteteve perendimore i kanė ushqyer grupacionet e dhunės, dhe pamjet rrėnqethėse nga Iraku, ku ēdo ditė ballafaqohemi me viktima, shkatėrrime e tragjedi njerėzore, u jep shkas tė pėrmendurve qė tė planifikojnė pėr hakmarrje ndaj shkaktuesve tė kėsaj tragjedie njerėzore, pushtuesve tė Irakut.

Pėr atė, qė tė priten rrėnjėt e sė keqes dhe tė ndalen aktet e dhunės, duhet mos ketė apetite ndaj tjetrit, mos tentohet tė shfrytėzohen pasuritė e tij natyrore dhe tė bėhen plane famėkeqe dhe komplote ndaj shteteve e popujve. Nėse vazhdon logjika e kėtillė e disa ekstremistėve perendimor, dyshoj se do tė ndalen aktet e dhunės nė botė ndaj njerėzve tė pa fajshėm, jo pse vetėm ideologjia e kryerjes sė akteve tė dhunės ėshtė shkak i kėsaj, por se apriori veprimet e kėtilla anti njerėzore e ushqejnė njė veprimtari tė tillė.

Pėrgjegjėsia mė e madhe bie mbi ushqyesit e dhunės me koncentrat tė fuqishėm.