Po sikur tė mos ishin fotot!
27.05.2004 Nga: Hesham A. Hasssaball

“Le ta dini” i thotė Sekretari i Mbrojtjes Donald H. Rumsfeld, me 7 Maj, Komitetit tė Shėrbimit Ushtarak nė Senat. “Mė e keqja akoma ska ndodhur”. Me fjalė mė tė hapura e tha anėtari i Komitetit, Senatori Lindsey Graham (R-SC): “Populli Amerikan duhet tė kuptoj qė ne kėtu po flasim pėr pėrdhunim dhe vrasje, e jo qė po flasim vetėm pėr tju treguar atyre njė eksperiencė poshtėruese.” Kėto paralajmėrime paraqesin abuzime mė kėqija sesa janė paraqitur nė fotot banale tė bėra nga “60 minuta II”. Madje ndodhej edhe njė seksion i veēantė pėr gratė. Ka edhe video.

Sikur qė skandali po pėrhapet – dhe imazhi dhe besimi i Amerikės po zbehet – unė smund tė bėj gjė tjetėr vetėm tė pyes vetveten, “Po sikur tė mos ishin fotot?” “Po sikur “60 minuta II” dhe “The New Yorker” nuk do tė kishte shfaqur fotot dhe detajet e abuzimit nė burgun Abu Ghraib? A do tė bėhej kjo bujė kaq e madhe dhe e zhurmshme pėr kėtė gjė kėtu nė Amėrikė? Jo, nuk do tė bėhej, sepse ka tė ngjara qė ne amerikanėt nuk do tė dinim asgjė pėr tė.

Akuzimet pėr abuzimit e tė burgosurve tė Irakut nga ushtarėt amerikan kanė qenė tė paraqitura kohė para se ky skandal tė dalė nė dritė. Nė njė raport konfident nga Komiteti Ndėrkombėtarė i Kryqit tė Kuq (ICRC), i publikuar nė Gazetėn Wall Street, diēka nga abuzimi ėshtė pėrshkruar si “e njėjtė me torturė”, dhe ky raport njoftonė qė ICRC filloi tė udhėzoj zyrtarėt amerikan nė Maj 2003, kur Iraku ishte “ēliruar” dhe kur Presidenti deklaron “Mision i Kryer”. Nė tetor tė vitit 2003, grupet pėr tė drejtat e njeriut kanė paralajmėruar zyrtarėt kryesor tė Amerikės pėr abuzime seksuale tė turpshme nė burgun Abu Ghraib. Nė fakt, Nicole Choueiry, zėdhėnėsja e Lindjes sė Mesme pėr Amnesti Internacionale nė Londėr, theksoi: “(Autoriteti i Kualicionit Provizor) ka ditur pėr (abuzimin e tė tė burgosurve) tash njė kohė tė gjatė.”

Raport i mallkuar, nga Army Maj. Gjenerali Antonio M. Taguba, tek i cili gjinden “incidente tė shumta sadiste, blatante dhe skandale” tė shkaktuara tek tė burgosurit , u kompletua nga fundi i shkurtit por abuzimet e kryera ne detaje u kryen nė mes tė tetorit dhe dhjetorit tė vitit 2003, megjithatė, sipas Seymor Hersh i “The Neė Yorker”, njė investigim i madh nė sistemin e burgut Army ishte duke u bėrė nė Korrik tė vitit 2003. Kjo, sė bashku me raportimet e grupeve tė tė drejtave tė njeriut, sygjerojnė fuqishėm qė abuzimi i tė burgosurve ka zgjatur pėr njė kohė shumė tė gjatė dhe ishte shumė mė i pėrhapur sesa vetėm ai i pėrmbajtjes sė oficerėve amerikan. Pierre Kraehenbuel, drejtori i operacioneve tė ICRC-sė, tha: “Tė dhėnat e gjetura nga ne nuk na lejojnė tė nxjerrim si pėrfundim se me ēfarė kemi tė bėjmė… ishin veprime tė izoluara tė anėtarėve individual tė forcave tė koalicionit. Ēfarė ne pėrshkruajmė ėshtė njė motiv dhe njė sistem i gjerė.

Asnjė nga kėto nuk i ėshtė bėrė e ditur publikut amerikan para se tė publikohen fotografitė e shėmtuara. Nė fakt, “Washington Post” raportoi qė “zyrtarėt amerikan thonė Rumsfeld dhe Pentagoni i rezistuan apelimeve nė kėto muajt e fundit nga Departamenti i Shtetit dhe Autoriteti i Koalicionit Provizor qė tė reagojnė nė problemet rreth tė arrestuarve.” Njė zyrtar i rrespektuar i Departamentit tė Shtetit thotė: “Ėshtė diēka qė Pouell ka pėrmendur shpesh – tė lirohen sa mė shumė tė burgusor qė mundet – dhe, sė dyti, qė atyre nė burg tu sigurohet sjellja dhe kujdesja e duhur.” Pėr mė shumė, Senatori Karl Levin, anėtar i rrespektuar i Komitetit tė Shėrbimeve me Armė, kur dėgjoi pėr skandalin u shpreh: “Dhe pėrfundimisht, Sekretar Ramsfeld dhe Gjeneral Myers, Unė sė bashku me kryetarin shprehim ankth tė thellė kur kujtojmė qė javėn e kaluar kur ju mblodhėt senatorėt pėr njė seksion tė klasifikuar mbi ngjarjet nė Irak, vetėm disa orė para se ēėshtja tė publikohej nė televizor, ju nuk dhatė ndonjė referencė pėr zbulimet e pashmangshme.”

Sekretari Ramsfeld pėr veprimet e tij mori tė gjitha pėrgjegjėsitė mbi vete: “Le tė jem i qartė”, i tha Komitetit, “Kam dėshtuar nė vlerėsimin sesa e rėndėsishme ėshtė njohja e kėsaj ēėshjtje me rėndėsi kaq tė madhe, duke pėrfshirė edhe Presidentin dhe anėtarėt e Kongresit.” Megjthatė, siku fotot mos tė kishin dalė nė nė publikė, populli Amerikan, sipas tė gjitha gjasave, nuk do tė kishte qenė i njoftuar pėr shkeljet serioze tė tė drejtave tė njeriut tė bėra nga ushtarėt Amerikan. Kjo e bėn ēdo Amerikani njė dėm tė madh.

Ushtarėt Amerikan janė fytyra e kėtij vendi para tė gjithė botės. Ēdo gjė qė bėjnė ata, e bėjnė nė emėr tė tė gjithė neve. Falenderojmė Zotin, pjesa dėrrmuese e tyre i jep vendit tonė njė emėr tė shkėlqyer. Por nėse kryejmė krime, sidomos nga kėto tė neveritshmet sikurse nė Abu Ghraib, ata njollosin tė gjithė Amerikėn, dhe ēdo Amerikan. Ndoshta duket e padrejtė, por sidoqoftė e vėrtetė. Sa herė populli Amerikan ka qenė nė errėsirė pėr veprimet e dyshimta tė shtetit dhe tė ushtrisė sė tij nėpėr botė. Ne kemi nevojė tė dimė mė shumė pėr veprimet e shtetit tonė nė emrin tonė. Kjo ėshtė njė pjesė e domosdoshme pėr funksionim tė duhur tė demokracisė. Tė kapur me pantollona tė ulura! Tė jemi tė “verbėr” pėr fotot e shėmtuara qė tregojnė abuzime seksuale tė tė burgosurve dhe pastaj tė kacafytemi pėr tė ruajtur fytyrėn tonė ėshtė njė dėm i pa kthyeshėm dhe i pa ndreqshėm.

Publiku Amerikan duhet tė kishte qenė i njoftuar qė nė fillim pėr abuzimin e tė burgosurve. Kjo nuk ėshtė realizuar, dhe kėtu ėshtė gabimi. Pėrveē kėsaj, deklaratat pėr abuzimin nga ushtarėt Amerikan pa fotot do tė kishin qenė mjaft pėr tė ngritur zemėrimin qė ėshtė bė nė Amerikė. Por ato nuk e bėnė kėtė sepse ishin vetėm fjalė, dhe “fjalėt nuk e bėjnė kėtė. Fjalėt pėr abuzime, qė kishte turturė, qė kishte vepra johumane, tė gjitha tė vėrteta, qė ishin tė zhurmshme, i lexon kėto por kjo ėshtė vetėm njė gjė. Shikon fotot, dhe e merr vesh domethėnien menjėherė, dhe t’i smund tė ndihmosh por, vetėm njė gjė, ndjehesh i turpėruar…” E urrej tė them, por ti ke absulutisht tė drejtė zotėri. Sekretar. Ti ke absulutisht tė drejtė.

Pėrktheu: Ilda Sadriu Nga: www.iviews.com

Hesham A.Hasssaball ėshtė fizikant dhe shkrimtar nga Ēikago. Ai ėshtė autori i “Pse i dua 10 urdhėrat”, i publikuar nė librin “Rikthimi nė Islam: Muslimanėt Amerikan i rikthehen besimit tė tyre (Rodale Press), fitues i ēmimit Wilburpėr vitin 2003, Libri mė i Mirė i Vitit i dhėnė nga Kėshilli i Kominikuesve Fetar.