Ēėshtja e Hixhabit: Shtypje apo lirim
02/03/2004 Nga: Mari C.Ali

“Pse femrave muslimane iu duhet tė mbulojnė kokėn e tyre?” Kjo pyetje bėhet si nga muslimanėt ashtu edhe nga jo muslimanėt. Por pėr shumė femra ėshtė mė tė vėrtetė provė e tė qenurit muslimane.

Pėrgjigjja pėr kėtė pyetje ėshtė shumė e thjeshtė - Gratė muslimane e mbajnė Hixhabin (mbulojnė kokėn dhe trupin) sepse Allahu i ka urdhėruar ta bėjnė kėtė.

“O ti Pejgamber, thuaju grave tua, bijave tua dhe grave tė besimtarėve le tė vėjnė shamitė (mbulojė) e veta mbi trupin e tyre, pse kjo ėshtė mė afėr qė ato tė njihen (se nuk janė rrugaēe) e tė mos ofendohen. All-llahu fal gabimet e kaluara, Ai ėshtė mėshirues.” (Kur’an 33:59)

Shkaqe tjera sekondare pėrfshijnė modestinė si tek burrat ashtu edhe tek gratė. Pėr kėtė tė dy palėt do tė ēmohen pėr inteligjencė dhe aftėsi e jo pėr paraqitje dhe seksualitet. Njė vajzė shkollare Iraniane thekson: “Ne duhet t’i ndalojmė meshkujt qė na trajtojnė si objekte seksi, siē e kanė bėrė gjithmonė. Ne duam qė ata tė injorojnė pamjen tonė dhe t’i japin mė shumė rėndėsi pėrsonalitetit dhe kapacitetit tonė. Ne duam qė ata tė na marrin seriozisht dhe tė na trajtojnė si tė barabartė dhe jo tė na vijnė rrotull pėr trupin dhe pamjen fizike”. Gruaja Muslimane qė mbulon kokėn tregon identitetin e saj. Ēdonjėri qė e shef atė do tė tė dijė qė ajo ėshtė muslimane dhe ka karakter tė mirė moral. Shumė gra muslimane tė mbuluara janė tė pajisura mė dinjitet dhe vetėbėsim; ato janė tė kėnaqura tė identifikohen si gra muslimane. Si e ndershme, modeste, dhe e dlirė, ajo as nė shkallėn mė tė vogėl nuk don qė seksualiteti i saj tė ketė lidhje nė marrėdhėnjet me meshkujt. Ajo qė mbulon veten e saj, mbulon seksualitetin por lejon qė feminiteti i saj tė dal jashtė.

Pyetja e Hixhabit pėr gratė muslimane ka pasur kontradikta pėr shekuj dhe mė siguri do tė vazhdoj tė ketė pėr edhe mė shumė. Disa njerėz tė shkolluar nuk e konsiderojnė kėtė temė pėr diskutim dhe konsiderojnė qė mbulimi i fytyrės ėshtė i detyruar, kur shumica kanė opinion tė kundėrt. Njė opinion i mesėm ėshtė marrė nga disa tė tjerė tė cilėt janė tė mendimit qė detyrimi ėshtė i papėrcaktuar dhe lihet i hapur nė dorė tė individit dhe ėshtė i mvarur nga situata. Gratė e Pejgamberit (a.s.) ishin tė urdhėruara tė mbulojnė fytyrėn nė mėnyrė qė burrat tė mos mendojnė pėr to nė aspektin seksual meqė ato konsiderohen “Nėnat e besimtarėve”, por ky obligim nuk vlente pėr gratė e tjera.

Fjala “Hixhab” vjen nga fjala arabe “Haxhaba” qė do tė thotė fshehje nga shikimi apo vėshtrimi. Nė kohėn e sotme, konteksti i Hixhabit ėshtė mbulesa modeste e gruas muslimane. Tani bėhet pyetja ēka duhet tė mbulohet? Kur’ani thotė:

“Thuaju besimtarėve tė ndalin shikimet (prej haramit), tė ruajnė pjesėt e turpshme tė trupit tė tyre se kjo ėshtė mė e pastėr pėr ta. All-llahu ėshtė i njohur hollėsisht pėr atė qė bėjnė ata. Thuaju edhe besimtareve tė ndalin shikimet e tyre, tė ruajnė pjesėt e turpshme tė trupit tė tyre. Tė mos zbulojnė stolitė e tyre pėrveē atyre qė janė tė dukshme, le tė vejnė shamitė mbi krahrorin e tyre dhe tė mos ua tregojnė bukuritė e tyre askujt pėrveē burrave tė vet, babajve tė vet ose babajve tė burrave tė vet, djemve tė vet ose djemve tė burrave tė vet, vėllazėrve tė vet ose djemve tė vėllezėrve tė vet, apo djemve tė motrave tė veta, ose grave tė tyre (qė u pėrmenden) dhe robreshave, tė cilat i kanė nė pronėsinė e tyre, ose shėrbetoreve nga medhkujt tė cilėt nuk ndiejnė nevojė pė femrat ose fėmijėt nuk i kanė tė pjekur pėr gra. Le tė mos kėrcasin me kėmbėt e tyre pėr tė mos zbuluar fshehtsinė nga stolitė e tyre. Pendohuni tė gjithė te All-llahu, o besimtarė, nė mėnyrė qė tė gjeni shpėtim.” (24:30-31)

Kėto ajete nga Kur’ani pėrmbajnė dy urdhėra kryesore:

1. Gruaja nuk duhet tė tregoj bukuritė dhe stolitė e saj pėrveēse ēfarė tregohet nga faktorė tė pakontrolluar si pėr shembull kur fryn dhe era tė largon rrobėn, dhe

2. Mbulesa e kokės duhet tė jetė e bollshme saqė tė mbulojė flokun, qafėn dhe gjoksin.

Islami nuk ka standarde fikse pėr stilin e veshjes apo tipin e rrobės qė muslimanėt duhet tė veshin. Megjithatė, disa kėrkesa duhet tė shihen. E para nga kėto kėrkesa ėshtė se cilat pjesė duhen mbuluar, Islami ka dy burime pėr udhėzime dhe rregulla: i pari ėshtė Kur’ani, fjala e shpallur nga All-llahu dhe e dyta, Hadithi apo tradita e Profetit Muhamed a.s. i zgjedhur nga Allahu pėr tė qenė modeli pėr njerėzimin. Mė poshtė tregohet Hadithi i Profetit:

“Aisha r.a. transmeton qė Asma, vajza e Abu Bekrit r.a. erdhi te Pejgamberi i Allahut e veshur me njė rrobė tė hollė (tė tejdukshme). Ai iu afrua dhe i tha: “O Asma, kur njė vajzė arrin moshėn e menstruacioneve, nuk ėshtė e pėrshtatshme qė tė ekspozojė ndonjė pjesė tė trupit, pėrveē kėsaj dhe kėsaj. Ai tregoi fytyrėn dhe duart.” (Abu Davud)

Kėrkesa e dytė ėshtė gjerėsia. Rroba duhet tė jetė mjaft e lirshme saqė tė mos paraqes formėn e trupit tė gruas. Njė mėnyrė e dėshiruar ėshtė tė veshurit e njė manteli (pelerinė) sipėr rrobave. Megjithatė nėse rroba ėshtė mjaft e gjėrė ajo nuk ėshtė e nevojshme. Trashėsia ėshtė kėrkesa e tretė. Rroba duhet tė jetė mjaft e trashė saqė mos tė mund tė shihet ngjyra e lėkurės apo forma e trupit. Profeti Muhamed a.s. ka thėnė qė nė gjeneratat e mėvonshme tė umetit do tė ketė “gra tė cilat do tė jenė tė veshura por lakuriq dhe nė majė tė kokės (do duket si ) gungat e devesė. Mallkoni ato sepse ato janė me tė vėrtetė tė mallkuara.” (Muslimi). Njė tjetėr kėrkesė ėshtė edhe e gjithė pamja dijitoze. Rroba tė cilėn e vesh femra nuk duhet tė jetė tėrheqėse nė vėmėndjen e mashkullit. Ajo nuk duhet tė ketė shkėlqim qė ēdokujt ti bie nė sy ajo dhe gruaja gjithashtu. Nė shtim ka dhe kėrkesa tė tjera:

1. Gratė nuk duhet tė vishen ashtu qė tė duken si burra. Ibn Abasi ka transmetuar: “Profeti a.s. i ka mallkuar ata burra qė duken si gratė dhe ato gra qė duken si burra.”

2. Gratė nuk duhet tė vishen nė tė njėjtėn mėnyrė si jobesimtaret.

3. Rroba duhet tė jetė modeste, jo tepėr e zbukuruar dhe jo tepėr e keqe nė mėnyrė qė tė fitoj admirimin apo simpatinė e tė tjerėve.

Shpesh harrohet fakti qė veshja moderne perėndimore ėshtė shpikje e re. Po tė vėrejmė rrobėn e grave pak para 70 vjetėve do tė shohim veshje tė ngjashme me Hixhabin. Kėto gra aktive dhe punėtore tė Perėndimit nuk ishin tė penguar nga rroba e tyre qė ishte e gjatė dhe e plotė dhe kishte modele tė ndryshme tė mbulimit tė kokės.

Gratė muslimane tė cilat e mbajnė Hixhabin nuk e gjejnė atė jopraktike apo pengesė nė aktivitetet e tyre nė tė gjitha llojet dhe nivelet e jetės.

Hixhabi nuk ėshtė thjeshtė njė rrobė mbulimi por, ēfarė ėshtė mė e rėndėsishmja, ėshtė sjellje, qėndrim, dukje dhe paraqitje nė publik. Ajo ėshtė njė nga tiparet e gjithė qėnjes njerėzore.

Nga: IslamOnline.net

Pėrktheu: Ilda Sadriu