Ndalimi i dhunės
Nga: Ramzy Baroud

Pėrderisa ne do i injorojmė popujt e shkelur terrorizmi nuk do tė zhduket.

Ndalimi i dhunės

“Pra, a e dėnoni ju terrorizmin apo jo?” me shqetėsim dhe sarkazėm mė pyeti njė gazetar i ri dhe i papėrvojė.

Unė refuzova tė pėrgjigjem.

Unė i thash atij se e urrejė termin e ndyrė dhe pretendues “terrorizmi” . Ai mendoi se ajo ishte njė tentativė e varfėr pėr t’i ikur dėnimit tė zakonshėm tė tėrrorizmit qė ėshtė e nevojshme pėr tė gjithė ata qė duan tė jenė tė pranuar nė shoqėritė e civilizuara, veēanarisht nė perėndimi.

Por, patjetėr unė e dėnoj terrorizmin nėse tėrrorizm do tė thotė vrasja e njerėzve tė pafajshėm me qėllim tė pėrfitimit tė influencės politike, apo pėr ndėshkim apo thjeshtė pėr tė avancuar nė marrėveshje. Unė i dėnoj tė gjitha format e terrorizmit – atė tė nivelit shtetėror, sado i fuqishėm qė ėshtė aq sa e urrej edhe atė tė personit i cili me snajpėr i vret meshkujt dhe femrat e pafajshėm. Por nė realitet, janė tė dobdwt ata tė cilėt ndėshkohen pėr tė.

Terrorizmi shikohet vetėm nė njė kontekst: efekti, por kurrė shkaku, sikur shpėrthimet vetėvrasėse, kriza e pengjeve nė teatrin e Moskės, sulmet e vazhdueshme tė rebelėve kurd ndaj ushtrisė turke janė tė lindur nė vakum.

Nė njė intėrvistė nė Radion Publike Kombėtare dy muaj mbas sulmeve vdekjeprurėse me 11 shtator 2001 unė thashė: “Ne duhet tė tentojmė tė shohim pėrmes vuajtjeve tė mijėra tė vrarėve tė pafajshėm nė atė ditė tė tmerrshme. Ne nuk duhet tė jemi tė verbėr nga hidhėrimi deri nė atė masė saqė mos tė mund tė shohim se si dhuna shkakton dhunėn. Nė qoftė se ne jemi me tė vėrtetė tė interesuar tė ndalojmė terrorizmin ne duhet tė kemi kuroajo tė shqyrtojmė rrėnjėt e tij.”

Tė rritur pėr tė qėnė vetėvrasės bombė thjeshtė nuk ėshtė sjellje normale humane. Lėnjė e fėmijėve mbas nė Grozni, shkuarja nė Moskė dhe zėrja peng me qindra njerėz nė njė teatėr nuk ėshtė njė akt i lindur nga ndonje ēeēen injorant nga urrejtja ndaj rusėve. Si dhe as kurdėt nuk kanė luftuar mė shumė se 15 vjet thjeshtė sepse ata janė, nė njė mėnyrė misterioze, popull i keq, pėrplot urrejtje tė pa shpjeguar.

Nuk mė ėshtė besuar kur kam dėgjuar se sa shumė njerėz janė helmuar nga pėrdorimi i gazit helmues nga rusėt pėr tė rimarrur teatrin nė Moskė. Por e pranoj: unė jam pikėlluar pėr vdekjen e 50 revelėve. Mė dėnoni nėse ju dėshironi, por unė nuk kam mundur ti ndaloj lotėt kur kam parė pamjen e mė shumė se 10 femrave ēeēene, qartasi tė reja, tė strukura nė gjunjė, disa prej tyre tė ngulitura drejt qiellit, tė gjitha tė vdekura.

Ne nuk jemi tė programuar qė tė na dhimbet njė popull i tillė: ata janė qė kanė filluar dhunėn; ata janė rebelėt, terroristėt. Gjithė atė qė ua kemi pėr borxh atyre ėshtė dėnim i padiskutuar.

Por unė do shtroj pyetjen. Kur grupet sigur Vėzhguesii e Tė Drejtave Humane (Human Rights Ėatch) dhe Amnestia (Amnesty International) thėrrasin pėr hetim ndėrkombėtar tė aksioneve ruse nė Ēeēeni, pėrse Kombet e Bashkuara, administrata Amerikane dhe qevertitė e tjera perėndimore nuk kėmbėngulen nė ēeshtje? Pėrse rusisė i ėshtė lejuar dorė e lirė ne Ēeēeni? Pėrse ēeēenėt kanė duruar aq shumė masakra nga duartė e ushtrisė ruse?

Neve vetėm mund tė shpresojmė qė Moska do vij nė vete nga ankthi dhe tė kthehet nė gjendjen normale. Por ne nukmund tė shpresojmė njė gjė tė tillė pėr Grozni. Ushtria ruse ende gjindet atje. Lufta, okupimi, qeveria kukull, terrori ditor, arrestet masive, turturat dhe dhunimet ende vazhdojnė. Vėzhguesit e tė Drejtave Humane, nė pėrgjithėsi tė vetmuar vazhdon me plotėsimin rutin tė krimeve kundėr popullatės civile. Por, kush ka kohė tė lexojė?

Vuajtja ēeēene nuk e arsyeton marrjen e pengjeve tė dhunshmė por ajo e shpjegon atė. Ne mund tė fusim kokėn tonė nė rėrė si struci dhe tė bėrtasim me zė “asgjė nuk e justifikon terrorizmin”. Ne mund ti bllokojmė veshėt tonė dhe trurin tonė dhe tė akuzojmė ata qė nuk pajtohen me neve si “simpatizues tė terrorizmit” apo edhe si terroristė. Por kjo nuk do tė ndryshojė asgjė. Moska ka shans qė tė gjej veten prapė viktimė tė sulmeve tė tjera tė ēeēeneve tė dėshpėruar. Armpushimi i njanshėm i kurdėve nė Turqi ka shumė mundėsi qė tė ndėrpritet nga dhuna e vazhduar e ushtrisė turke kundėr popullsisė kurde. Shpėrthimet vetėvrasėse nė Lindjen e Mesme mund tė zėvėndėsohen apo tė ndėrrojnė stilin por ato kurrė nuk do tė pushojnė.

“Tė luftuarit e terrorit” ėshtė njė koncept i ri pėrderisa shtetet e fuqishme dhe agresive i shtypin armiqtė e tyre tė dobėrt, duke i provuar atyre lirinė, drejtėsinė humane, i terrorizojnė ata, i degradojnė, i arrrestojnė ata nė masė. I provojnė armėt e tyre nė ta – pėrderisa vazhdojnė ti akuzojnė ata pėr tė gjitha tė kėaqijat nė botė.

Dhe neve, popujt e kėsaj bote qė mendojnė mirė por dėshtojnė tė veprojmė, pritet qė tė besojmė ēdo gjė qė na thonė. Izraeli e mbron veten sikur palestinezėt janė ata tė cilėt kanė okupuar territoret izraelite, rrethuar popullin izraelit, shkatėrruar shtėpitė e tyre, vjellur tokat e tyre dhe vrarė fėmijėt e tyre. Pritet qė neve ti urrejmė rebelėt kurd dhe tė mohojmė ēdo ndjenjė simpatie ndaj ēeēenėve, sepse tė fuqishmit e caktojnė pulsin e luftės, definicjonin – ēka e meriton tė dėnohet dhe ēka konsiderohet fitore.

Kur do i trajtojmė neve jetėt e tė gjithė popujve me nivel tė barabartė, qofshin ata amerikanė, afgan, irakjan, izraelit, palestinez, turk, kurd, rus, ēeēen dhe tė tjerėt? Deri kur ne do tė qėndrojmė tė verbėr nga parullat boshe, urrejtjet e pashpjeguara dhe dėnimet me pretendime?